Z notki biograficznej Marka S. Nowowiejskiego

Henry Kuttner urodził się 7 kwietnia 1914 roku w Los Angeles, zmarł 3 lutego 1958 roku. Debiutował opowiadaniem Cmentarne szczury napisanym pod wpływem Lovecrafta (Weird Tales, marzec 1936). Czasy kryzysu przeszkodziły mu w zdobywaniu wykształcenia (studia na University of Southern Carolina ukończył w 1954).

W 1940 roku poślubił autorkę fantastyki naukowej i fantasy Catherine L. Moore i praktycznie każdy utwór odtąd publikowany, zarówno pod jego nazwiskiem, jak i pod licznymi pseudonimami (najważniejsze: Lewis Padgett, Lawrence O'Donnell), był pisany wspólnie.

Kuttner pisywał także powieści kryminalne: The Brass Ring (1946), The Day He Died (1947), Man Drowning (1952), a także zbeletryzowane wersje najciekawszych przypadków z praktyki znanego psychoanalityka Michaela Graya: The Murder of Eleanor Pope (1956), The Murder of Ann Avery (1956), Murder of a Mistress (1957), Murder of a Wife (1958).

W latach 1936-1940 pisał głównie dość banalne opowiadania fantastycznonaukowe i grozy, a także zaliczał się do garstki "wypełniaczy" luki, jaka powstała w groszowych magazynach po śmierci Howarda (w Polsce znamy dwa opowiadania o księciu Raynorze i cykl Elak z Atlantydy 1985, liczący cztery opowiadania - w polskim wydaniu tylko trzy). Do najciekawszych utworów tego okresu należy nieduża powieść Pułapka czasu (1938; w języku angielskim nie doczekała się wydania ani osobnego, ani w autorskim zbiorze) oraz cykl humorystyczno-satyryczny zapoczątkowany opowiadaniem Księżycowe Hollywood (1938).

Sławę przyniosły mu jednak liczne utwory fantastycznonaukowe i fantasy pisane dla takich magazynów w latach czterdziestych jak: Astounding SF, Thrilling Wonder Stories, Startling Stories, Unknown, z których część ukazała się następnie w wydaniach książkowych w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, a nawet i później.

Dziś Kuttner należy co prawda do pisarzy, którym sporo miejsca poświęcają encyklopedie i bibliografie fantastyki naukowej i fantasy, ale jeśli szacować jego popularność wedle wznowień - na świecie do praktycznie zapomnianych.

W Polsce Kuttner należy do autorów fantastyki naukowej i fantasy szczególnie często wydawanych i najpoczytniejszych, aczkolwiek już doskonale widać, że przegrywa w konkurencji z nowszą i najnowszą produkcją literacką swoich rodaków. Dwadzieścia dotąd wydanych u nas jego książek nie wyczerpało jednak do końca bogatej puli jego najlepszych utworów. Przed nami są jeszcze niespodzianki! Jednak nasz pech polega po prostu na tym, że gros utworów Kuttnera zestarzało się znacznie, zanim mogliśmy je poznać.

I nawet najlepszy przekład niewiele pomógłby Nieśmiertelnym (1947), jego najsłynniejszej niegdyś powieści obok Mutantów (1945-53, 1953). W Polsce najlepiej przyjęto cykl czterech inteligentnych i dowcipnych opowiadań o mutantach Hogbenach (1947-9) oraz cykl sześciu opowiadań o genialnym wynalazcy-pijaku Próżny robot (1943-8, 1952).

Spora część dorobku Kuttnera to lekkie, bajkowe przygody science fantasy pisane pod Merrita: Mokra magia (1943; Chwała i potęga 1947; Jak bogowie 1947, 1954), Dolina Płomienia (1946, 1964), Kraina mroku (1946, 1965), Maska Kirke (1948, 1971), Well of the Worlds (1953).

Do ciekawszych powieści SF należy też niemal po van vogtowsku skomplikowane Szachowisko (1946, 1951 razem z powieścią Tomorrow and Tomorrow). Ważniejsze zestawy opowiadań wydane w Polsce: Cytadela ciemności (1992), Czego ci trzeba (1985), Maszyna ego (1993), Niewidzialne oko (1992), Nocne starcie (1993), Pegaz (1990), Stos kłopotów (1986), Tubylerczykom spełły fajle (1993), Twonk (1988).

Inteligencja, humor i logika najlepszych utworów Kuttnera odegrała ogromną rolę w rozwoju amerykańskiej literatury fantastycznej. Był on bezpośrednim duchowym przewodnikiem młodych, początkujących autorów: Raya Bradbury'ego, Leigh Brackett i Richarda Mathesona.

11 grudnia 1999