Fantastyka naukowa

Fantastyka naukowa to odmiana współczesnej literatury fantastycznej, w której świat przedstawiony zlokalizowany jest często w odległej, nieokreślonej przyszłości, wykreowany zgodnie z przewidywanym rozwojem cywilizacji oraz osiągnięciami nauki i techniki.

Utwory z kręgu fantastyki naukowej cechuje specyficzna czasoprzestrzeń - najczęściej odległe planety i galaktyki, wnętrz laboratoriów lub pojazdów kosmicznych - oraz zespół stałych motywów, takich jak niezwykłe wynalazki kosmiczne, podróż w czasie, spotkanie z istotami należącymi do obcych cywilizacji. Obecnych jest w nich specyficzny język operujący naukowo-technicznym słownictwem, często zawierający neologizmy na oznaczenie nowych wynalazków i odkryć.

Za prekursorów literatury fantastycznonaukowej uważa się Julesa Verne'a (powieści Wokół Księżyca z roku 1863, Wyprawa do wnętrza Ziemi z roku 1864) oraz Herberta George'a Wellsa (Wehikuł czasu z roku 1895, Pierwsi ludzie na Księżycu z roku 1901).

Do literatury polskiej wprowadził fantastykę naukową Jerzy Żuławski na progu dwudziestego wieku. Dziś do najwybitniejszych twórców tej literatury należy, cieszący się międzynarodowym uznaniem, Stanisław Lem.

Literatura fantastycznonaukowa rozwijałą się już więc pod koniec dziewiętnastego wieku, ale właściwy czas jej rozkwitu przypada na wiek dwudziesty. Stała się w nim składnikiem kultury masowej. Często zaliczana jest do literatury popularnej czy rozrywkowej, choć wchodzą w jej obręb również utwory ambitne, poruszające ważną tematykę społeczną i psychologiczną.

Fantastyka naukowa nazywana jest często z angielska science fiction lub określana skrótem SF. Jej klasyczna, silnie techniczna odmiana okreslana jest mianem Hard SF.

Fantastyka naukowa, nazywana też angielskim terminem science fiction, to literatura czerpiąca natchnienie z rozwoju współczesnej nauki i techniki.

Lech Jęczmyk

25 czerwca 1999